Bijnierschorsinsufficiëntie – wat is dat?

Bijnierschorsinsufficientie is een probleem van of met de bijnieten. De bijnieren staan los van de nieren en hebben qua functie dan ook weinig met elkaar te maken. Waar de nieren zich bezighouden met onder andere de vochtbalans en het filteren van bloed, maken de bijnieren deel uit van het hormoonstelsel. Dat doen de bijnieren niet zelf, zij worden aangestuurd door de hypofyse. Een kliertje in de hersenen. Bij een gezonde persoon staan de hypofyse en de bijnieren met elkaar in balans.

Iedere gezonde persoon heeft 2 bijnieren, deze liggen ‘bovenop’ de nier, als een soort hoedje. De bijnier zelf bestaat uit diverse lagen, de buitenste laag is de bijnierschors. In de bijnierschors worden hormonen gemaakt: cortisol, aldosteron en androgenen. Deze hormonen houden zich bezig met de stofwisseling, afweer, stress, vochtbalans en geslachtskenmerken (androgenen).

De naam bijnierschorsinsufficiëntie zegt het al een beetje; de schors van de bijnier werkt niet voldoende. Het logische gevolg is dat er te weinig hormonen gemaakt worden. Er ontstaat een tekort. Er kan een probleem liggen in de bijnier zelf (primair), in de hypofyse die de bijnier aanstuurt (secundair) of bij het langdurig gebruik van medicatie corticosteroïden (tertiair).

Oorzaken bijnierschorsinsufficientie

De meest voorkomende oorzaak (90%) van bijnierschorsinsufficiëntie is een autoimmuun aandoening. Dat wil zeggen dat het eigen immuunsysteem de bijnierschors beschadigd of uitschakelt. Het immuunsysteem van de mens is in principe erg handig: het is een goede afweer voor gevaren van buitenaf. Maar soms kan het lichaam ook een foutje maken en valt het zijn eigen organen aan. In dit geval de bijnieren. Daar is helaas niets aan te doen. Medicatie of leefsstijl verandering doen daar niets aan. Minder voorkomende oorzaken zijn bijvoorbeeld genetische afwijkingen of metastasen.

Symptomen en klachten 

Klachten die patiënten ervaren zijn vaak sluimerend. Veel voorkomend zijn ernstige vermoeidheid, spierzwakte, gebrek aan eetlust, gewichtsverlies, misselijkheid en braken. Wanneer iemand aan primaire bijnierschorsinsufficiëntie lijdt (dus vanuit de bijnier zelf) kan er sprake zijn van een erg bruine kleur van de huid (hyperpigmentatie) en een grote behoefte aan zout (zin in zoute snacks door overmatig zoutverlies).

Diagnose en behandeling bijnierschorsinsufficientie

Bijnierschorsinsufficiëntie kan worden vastgesteld met bloedonderzoek en urineonderzoek. De hormonen worden dan gemeten. Er kan ook een langere bloedtest (een aantal uur) worden gedaan in het ziekenhuis, de ACTH test.

Wanneer de diagnose is vastgesteld wordt er behandeld met hormoontabletten. De tabletten vervangen de hormonen die de patiënt zelf niet meer produceert. Bekende medicatie bij deze patiëntengroep is hydrocortison (cortisol vervanging) en fludrocortison (aldosteron vervanging).

Addisoncrisis

Bij stresssituaties wordt extra cortisol aangemaakt door het lichaam. Dat is nodig om het lichaam in actie te houden en te doen overleven. Onder stress wordt verstaan: een spannend examen, een tandartsbezoek, maar ook koorts of een zware lichamelijke inspanning. Een patiënt die geen cortisol meer aanmaakt, heeft die natuurlijke verhoging van aanmaak niet. Om die reden krijgt een patiënt de medicatie (hydrocortison) om het hormoon aan te vullen. In tijden van stress moet de patiënt dan ook meer hydrocortison slikken. Wanneer dit niet of niet voldoende gebeurt kan er een ernstig tekort aan cortisol ontstaan. De patiënt kan daardoor in een Addisoncrisis komen. Meestal wordt dat veroorzaakt door een onderliggende ziekte of infectie. Een extra grote dosis hydrocortison moet dan geïnjecteerd worden. Als een Addisoncrisis niet wordt behandeld kan de patiënt flauwvallen en in een levensbedreigende coma raken. Patiënten, hun naasten of zorgverleners moeten dan snel handelen en 112 bellen.

Voor meer informatie over deze patiëntengroep kun je kijken op de website van Bijniernet of de bijnierstichting.

Bron: vitale functies

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*