In het beroepsprofiel voor verpleegkundigen en het competentieprofiel voor artsen, worden de CanMEDS rollen omschreven. Deze zeven rollen omvatten de competenties waaraan de zorgprofessional moet voldoen om het werk voldoende uit te kunnen voeren. Om de steeds groter wordende verantwoordelijkheid in de gezondheidszorg het hoofd te bieden, is het takenpakket in de verpleegkunde en dat van de arts hier op aangepast. Dit artikel richt zich met name op het verpleegkundige deel.

Doel van CanMEDS rollen voor verpleegkundigen en arts

De verpleegkundige moet steeds meer handig zijn met eHealth en andere innovatie en technologie. Maar er zijn ook politiek-maatschappelijke ontwikkelingen gaande. Het werk van de verpleegkundige verandert daardoor en het is belangrijk om de (toekomstige) zorgprofessionals goed daarop voor te bereiden. Om die reden is een opleidingsprofiel voor het verpleegkundig (hbo) onderwijs ontwikkeld. Daarin staan de 7 CanMEDS rollen centraal. Ook tijdens de mbo opleiding en de vervolgopleiding tot Verpleegkundig Specialist en Physician Assistant komen deze rollen volop aan bod.

De betekenis van de CanMEDS rollen

Het opleidingsprofiel verpleegkunde omvat onderwerpen en competenties die relevant zijn binnen het vak anno nu. Het profiel is gebaseerd op het beroepsprofiel en geldt voor iedere gediplomeerde verpleegkundige. Ongeacht in welk werkveld hij of zij werkzaam is. Belangrijke pijlers in het profiel zijn zelfmanagement, klinisch redeneren en preventie.

Om de competenties te kunnen omschrijven is er gebruik gemaakt van 7 CanMEDS rollen. De afkorting CanMEDS staat voor Canadian Medical Education Directions for Specialists. De rollen worden in het profiel apart beschreven, maar zij ten alle tijden met elkaar verbonden. Daarbij is de rol van zorgverlener centraal geplaatst. 

Rol 1: Zorgverlener

De CanMEDS rol van zorgverlener staat centraal en overlapt alle andere rollen. Het is erop gericht om het zelfmanagement van de patiënt of cliënt te ondersteunen en versterken. Daarnaast moet de zorgverlener zich bewust zijn van alle contexten van de zorgvrager. Dat betekent dus: lichamelijk (somatiek), psychisch, functioneel en sociaal (maatschappelijk). Indiceren, vaststellen en organiseren van zorg valt ook onder deze rol. Tenslotte is de zorgverlener zelfstandig bevoegd voor de in de wet BIG genoemde voorbehouden handelingen, zoals injecties en katheteriseren.

Benodigde kennis: anatomie, fysiologie en pathologie. Verpleegtechnische handelingen. Preventie. Klinisch redeneren, interventies, zelfmanagement.

Uitgebreidere omschrijving over de CanMEDS rol van zorgverlener vind je in ons artikel over de rol.

Rol 2: Communicator

De verpleegkundige kan bij de rol van communicator op een professionele manier cliënt of patiënt gerichte communicatie uitvoeren. Daarbij betrekt de verpleegkundige zo nodig het netwerk van de patiënt. Om dat te kunnen doen moet de zorgprofessional goed kunnen luisteren en inleven in de zorgvrager. Hij of zij moet knelpunten herkennen, advies geven, voorlichten en motiveren. Daarnaast is het van belang dat de verpleegkundige op de hoogte is van technologieën in de communicatie. Denk daarbij aan e-health, ICT toepassingen, EPD en andere digitale middelen. 

Benodigde kennis: gesprekstechnieken, motiverende gespreksvoering, motiveren, beeldbellen, ICT gebruik, elektronisch patiëntendossier.

Een uitgebreidere beschrijving over de CanMEDS rol van communicator vind je in ons artikel over de rol.

Rol 3: Samenwerkingspartner

De verpleegkundige moet op een gelijkwaardig niveau kunnen samenwerken met verschillende disciplines (leidinggevende, artsen, collega’s, zorgvragers). Dit geldt ook voor organisaties en netwerk buiten de eigen organisatie. Denk daarbij aan het wijkteam, politie, scholen, cultureel centrum, ketenpartners etc. Ook het op de juiste manier rapporteren van al deze informatie is belangrijk in de rol van samenwerkingspartner. Gezamenlijke besluitvorming (shared decision making) en multidisciplinair werken zijn van uiterst belang bij deze competentie.

Voorbeeld: multidisciplinair overleg bijwonen, ethische benadering, ketenzorg, rapporteren voor collega’s, overleg met arts.


 

Rol 4: Reflectieve EBP professional

De zorgprofessional handelt volgens EBP (evidence based practice) en reflecteert op het eigen handelen. Daarbij past hij of zij zoveel mogelijk wetenschappelijk onderbouwd onderzoek, gevalideerde instrumenten, methodieken en interventies toe die hun dienst hebben bewezen. En die daardoor bijdragen aan het uiteindelijke doel. De verpleegkundige werkt aan de eigen ontwikkeling en deskundigheid. Hij/zij kan de eigen handelingen in de rol van reflectieve EBP professional beargumenteren (moreel ethische dilemma’s) en kan daarop reflecteren en feedback ontvangen.

Voorbeeld: het doen van (wetenschappelijk) onderzoek, EBP toepassen, handelen volgens methodiek, vakliteratuur lezen, richtlijnen en protocollen.

Rol 5: Gezondheidsbevorderaar

De CanMEDS rol van gezondheidsbevorderaar zorgt voor bevordering van de gezondheid van de zorgvrager. Dat gebeurt in de breedste zin van het woord. Hierbij kan gedacht worden aan diverse vormen van preventie. Maar ook het bevorderen van zelfmanagement. Of het stimuleren van uitbreiding van het netwerk van de patiënt. Het uitvoeren van een goede communicatie, professionele reflectie en een onderzoekende houding zijn hiervoor cruciaal.

Voorbeeld: kennis van gezond gedrag en interventies voor gedragsverandering en gezondheidsvoorlichting. De verschillende vormen van preventie. Kennis over culturen, diversiteit en de verschillende opvattingen daarvan.

Rol 6: Organisator

De verpleegkundige coördineert als organisator de zorg voor de patiënten die onder zijn/haar zorg vallen. Deze zorgketen kan multidisciplinair zijn. De professional kan hierin leiderschap tonen in het handelen. Het is van belang de belangen van de patiënt centraal te stellen. Organiseren van zorg gebeurt dan ook in samenspraak met de zorgvrager.

Voorbeeld: zorg coördineren voor de patiënt of cliënt. Kennis van zorgketens en processen. Indiceren en zorg op afstand bewerkstelligen.

Rol 7: Professional en kwaliteitsbevorderaar

De verpleegkundige werkt  in de rol van professional en kwaliteitsbevorderaar zoveel mogelijk evidence based, volgens wetenschappelijk onderzoek. Veel zorg is protocollair vastgesteld. Als de werkplek dat toelaat werkt de verpleegkundige mee aan de ontwikkeling van deze protocollen. Hij of zij maakt daarbij gebruik van de best geldende EBP.

Voorbeeld: kennis vergaren over wet- en regelgeving. Het volgen van bijscholing en nascholing. Lidmaatschap van een beroepsvereniging. Protocollen beheer.

Meer lezen over de CanMEDS rollen voor de verpleegkundige

Het beroepsprofiel of opleidingsprofiel Bachelor of Nursing is in een boek samengebracht. Het boek kan helpen tijdens studie en werk. Het geeft een concrete omschrijving van de functie van de nieuwe hbo-verpleegkundige.

 

Bron: VenVN

CanMEDS rollen CAT