Bij een moreel beraad in de gezondheidszorg en in de verpleegkunde, wordt volgens een stappenplan een gesprek gevoerd over een ethische kwestie. Dat gebeurt doorgaans volgens een bepaalde structuur gebeurt en altijd onder leiding van een gespreksleider.

Wat is een moreel beraad?

Een moreel beraad is dus een gesprek met betrokkenen over ethiek. Het gaat daarbij in de eerste plaats om een dilemma of een probleem uit de praktijk. Een van de deelnemers brengt een casus in. Er volgt een discussie waarbij morele vragen worden besproken. De verschillende deelnemers hebben een interactieve conversatie over het onderwerp en reflecteren daar op. Er wordt gesproken over de best mogelijk te leveren zorg in deze situatie. Het interessante ervan is dat verschillende overtuigingen, normen en waarden van de deelnemers naar voren komen.

Wat is het doel van moreel beraad?

Aan de ene kant is het doel van moreel beraad het zoeken naar de beste zorg voor de zorgvrager in de kwestie. Aan de andere kant kunnen morele competenties van de deelnemers van het beraad beter ontwikkeld worden. Doordat er gestimuleerd wordt om met collega’s of andere betrokkenen te discussiëren wordt de kwaliteit van zorg op instellingsniveau verbeterd.

Voorbeelden van moreel beraad

Een beraad kan gaan over kleine en grote beslissingen. Denk daarbij aan een gesprek over het levenseinde van een patiënt. Of een beslissing over wel of niet opereren van een vergevorderde demente zorgvrager. Maar ook zaken als het betrekken van familie bij de zorg of de omgang van collega’s met elkaar.

Moreel beraad voor verpleegkundigen

Van verpleegkundigen wordt tijdens de opleiding verpleegkunde verwacht dat zij een dilemma uit de praktijk bespreken in een moreel beraad. Soms brengen zij zelf een ethisch probleem in. Een andere keer wonen zij een gepland beraad over ethiek in de praktijk bij.

Stappenplan voor een moreel beraad

Een moreel beraad verloopt doorgaans via een vaste structuur. Daarbij is het goed om een stappenplan te gebruiken. Je kunt daarvoor de volgende stappen gebruiken:

  1. Breng een casus in

    Wat is de aanleiding? Waarom speelt dit probleem nu? Waarom is dit een probleem?
  2. Het formuleren van het dilemma

    Dit doe je met de deelnemers aan het gesprek. Wat is nu precies het probleem?
  3. Verheldering

    De deelnemers krijgen de mogelijkheid om vragen te stellen aan de inbrenger van de casus om duidelijkheid te krijgen. Bevraag hierbij de context van de situatie. Probeer hierbij niet te oordelen.
  4. Waarden en normen

    Wie zijn de betrokkenen in de casus? Vergeleken met alle andere partijen: wat zijn de waarden en normen voor een ieder? Wat zou hen kunnen motiveren om zo te handelen?
  5. Keuze

    Welke keuze maak je en waarom? Wat maakt dat jij (toch) voor achter dit alternatief staat? Zou je nu anders handelen wanneer dit nog eens voor zou komen?
  6. Discussie en conclusie

    Bespreek de keuzes, normen en waarden van de deelnemers. Begrijp je het perspectief van de overige gespreksdeelnemer? Welke vervolgstappen zouden nu genomen moeten worden in de casus van het beraad. Wat heb je daarvoor nodig?
  7. Evaluatie

    Tot slot wordt er geëvalueerd. Hoe voel je je bij de conclusie en de oplossing die aangedragen is? Hoe komt het dat je je zo voelt?