VS of PA: wat zijn de verschillen?

Hbo geschoolde verpleegkundigen kiezen steeds vaker voor een opleidingsplaats van de (relatief nieuwe) beroepen verpleegkundig specialist en physician assistant. Wat zijn de verschillen tussen beide en wanneer wat zijn de voor- en nadelen van de verpleegkundig specialist (VS) en de psychisian assistant (PA)? Welke keuze maak je het best in welke situatie?

Verpleegkundig specialist en Physician assistant in Nederland

Sinds de jaren 90 van de vorige eeuw kwam er steeds meer behoefte aan taakherschikking van zorgprofessionals. Die behoefte was er wegens het groter wordende aanbod van patiënten. Artsen, die de eigenlijke behandelrelatie met de patiënt aangaan, hadden door deze drukte steeds minder tijd voor de hoog-complexe zorg. Er ontstond behoefte aan een professional die een behandelrelatie met patiënten aangaat binnen een specifieke patiëntengroep, inclusief de bijbehorende bevoegdheden en verantoordelijkheden. Deze VS en PA bevindt zich qua bevoegheid dan ook tussen de arts en de verpleegkundige en kunt in vrijwel alle werkvelden aan de slag: ziekenhuis, huisarts, thuiszorg, gehandicaptenzorg, GGZ, justitie. In het buitenland zijn de twee functies ook bekend. Je kunt meer over de specifieke functies en studie lezen op onze pagina’s over de verpleegkundig specialist en de physician assistant.

Wat is een nurse practitioner?

Een nurse practitioner is eigenlijk de engelse vertaling voor verpleegkundig specialist. De titel is in het buitenland dan ook nurse practitioner. In Nederland worden de termen nog weleens door elkaar gehaald, maar zie je steeds vaker de eigenlijke naam verpleegkundig specialist. De opleiding heet altijd nog MANP en staat voor Master of Advanced Nursing Practice. Dus eigenlijk is nurse practitioner de oude naam voor de verpleegkundig specialist.

Wat zijn de overeenkomsten tussen de VS en PA?

De verpleegkundig specialist en physician assistant zijn twee beroepen die zeker overeenkomsten hebben. Zij staan zoals gezegd qua bevoegdheid tussen de arts en de verpleegkundige in. Zij zijn beiden in een bepaalde patiëntengroep of een bepaald specialisme gespecialiseerd en nemen taken van een arts over: zij kunnen beiden de functie van behandelaar hebben. Daarnaast werken zij onder supervisie van een arts, net als bijvoorbeeld de arts-assistent. De opleiding tot PA en VS zijn beiden te starten met een hbo diploma met daarbij enkele jaren relevante werkervaring. Sterke punten van een VS of PA zijn dat zij bijna altijd al verpleegkundige zijn of een paramedisch beroep hebben (fysiotherapeut, radiodiagnostisch laborant) zijn en daardoor patiënten ook die typisch verpleegkundige aandacht kunnen geven, naast hun nieuw verworven medische positie.


Wat zijn de verschillen tussen VS en PA?

Hogeschool HAN, waar de opleiding tot zowel VS als PA gevolgd kan worden, vermeldt op haar website: “Bij een verpleegkundig specialist ligt de kern bij het verbeteren van zorg, naast het overnemen van medische taken. De verpleegkundig specialist is specialistisch inzetbaar op zowel medisch als verpleegkundig vlak.”
Over PA zegt het HAN het volgende: “Bij een physician assistant ligt de kern bij het zelfstandig uitvoeren van medische taken, waarmee de physician assistant de arts ondersteunt. ”

Enkele verschillen sommen we in een tabel op.

Verpleegkundig specialistPhysician Assistant
VooropleidingHBO verpleegkundeHBO verpleegkunde/
gezondheidszorg/paramedici
Duur opleiding2 jaar (MANP)2,5 jaar (NAPA)
Substitutie van zorgZelfstandige medische diagnostiek en behandeling binnen geselecteerde patiëntencategorieënZelfstandige medische diagnostiek en behandeling binnen het deelgebied van de geneeskunst
KernactiviteitPatiëntenzorg, wetenschappelijk onderzoek, ketenzorg, innovatieGeneeskundige zorg
Care vs cure?carecure
DomeinMeestal (maar niet altijd) verpleegkundigMedisch

Waar kan ik de opleiding tot VS of PA volgen?

In de praktijk wordt gezien dat veel VS en PA medewerkers zijn gevraagd om de opleiding te doen. Zij zijn bijvoorbeeld geruime tijd in dienst en de werkgever heeft gevraagd of zij de studie willen volgen. Vraag je werkgever of er mogelijkheden zijn. De opleidingen tot verpleegkundig specialist en physician assistant is in verschillende steden in Nederland te volgen. Voor een volledig overzicht kun je kijken op onze pagina over de opleidingen tot verpleegkundig specialist of physician assistant. Zoek je een specifieke opleidingsplaats? Op websites met zorggerelateerde vacatures kun je zoeken op deze functies.

4 Comments

  1. Goedemorgen,

    Wat een duidelijke omschrijving! Ik zie alleen een ‘fout’ in de informatie; de master physician assistant mag ook gevolgd worden met de vooropleiding HBO-v

    Groet, Louise

  2. ik zie dat een physician assistent zich met de titel drs. laat kennen en ik vraag me af of dit formeel kan? wellicht is MSc dan beter ?

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*